28.10.2013 - Tadeusz Mazowiecki nie żyje

 


*   *   *

 

Tadeusz Mazowiecki urodził się 18 kwietnia 1927 roku w Płocku. Po wojnie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1950 r. włączył się w działalność społeczną: przewodniczy Akademickiej Spółdzielni Wydawniczej, z której niebawem został usunięty za „klerykalizm”. Potem wstąpił do grupy skupionej wokół tygodnika „Dziś i jutro” (późniejszy PAX), z którym zrywa w 1955 r. Pisał do „Po Prostu”. W październiku 1956 r. współtworzył warszawski Klub Inteligencji Katolickiej; dwa lata później założył miesięcznik „Więź” i był jego redaktorem naczelnym do 1980 roku.

W latach 1961-1971 Tadeusz Mazowiecki był posłem na Sejm, wybranym jako przedstawiciel katolickich środowisk opozycyjnych. Wraz ze Stefanem Kisielewskim, Konstantym Łubieńskim, Stanisławem Stommą i Jerzym Zawieyskim tworzył w Sejmie koło poselskie „Znak”. W marcu 1968 r. redagował interpelację „Znaku” protestującą przeciwko biciu studentów przez policję i politycznym pogromom. W 1971r. wnosił o powołanie komisji poselskiej do zbadania zajść na Wybrzeżu; inicjatywa ta została udaremniona przez PZPR. W 1975 r. współorganizował protest przeciw zapisaniu w konstytucji słów o „przewodniej roli PZPR”. Współuczestniczył w opozycji demokratycznej i jest z jednym z twórców kursów naukowych (latający uniwersytet).

W sierpniu 1980 r. był jednym z inicjatorów listu intelektualistów popierającego strajkujących robotników na Wybrzeżu. Organizował i przewodniczył komisji ekspertów przy MKS w Stoczni Gdańskiej. Po założeniu „Tygodnika Solidarność” został jego redaktorem naczelnym. Po wprowadzeniu stanu wojennego internowany od 13 grudnia 1981 do 23 grudnia 1982. Redagował raport Solidarności: „Polska w pięć lat po sierpniu”. Tworzył podziemne pismo „21”. Był doradcą Lecha Wałęsy i Związku. Organizował Komitet Obywatelski. W maju i sierpniu 1988 r. uczestniczył w strajkach w Stoczni Gdańskiej.

W 1989 r. uczestniczył w przygotowaniach obrad „okrągłego stołu”. Przewodniczył zespołowi ds. pluralizmu związkowego, brał udział w posiedzeniach zespołu ds. reform politycznych oraz podzespołu ds. środków masowego przekazu. Był koordynatorem prac zespołów negocjacyjnych strony opozycyjnej. Ponownie został redaktorem naczelnym reaktywowanego „Tygodnika Solidarność”.
 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 

TADEUSZ MAZOWIECKI W NASZYM STOWARZYSZENIU

 

© Fot. Archiwum Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół
Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego

 

 

 

 

 


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~


24 sierpnia 1989 r. Sejm powołał Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Prezesa Rady Ministrów. 12 września Sejm przyjął przedstawione przez premiera założenia programowe i proponowany skład nowego rządu. W wyborach prezydenckich w listopadzie 1990 r. Tadeusz Mazowiecki był kandydatem ROAD i FPD. Przegrał wybory w I turze, zajmując III miejsce (18% głosów). Uznając za niemożliwe dalsze kierowanie rządem po atakach na jego osobę i przy malejącym poparciu społecznym, podał swój gabinet do dymisji.

2 grudnia 1990 na spotkaniu przedstawicieli Wojewódzkich Komitetów Wyborczych Tadeusz Mazowiecki zaproponował utworzenie Unii Demokratycznej. Został wybrany jej przewodniczącym. W maju 1991 r. na Zjeździe Zjednoczeniowym UD, ROAD i FPD łączą się w jedną partię polityczną - Unię Demokratyczną. Zjazd wybrał Tadeusza Mazowieckiego przewodniczącym Unii. W kwietniu 1994 r. na Kongresie Zjednoczeniowym Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego Tadeusz Mazowiecki został wybrany przewodniczącym nowo powstałej partii - Unii Wolności. Był nim do maja 1995 r.

W Sejmie I kadencji poseł z regionu poznańskiego (wybory w październiku 1991 r.). Członek sejmowej Komisji Obrony Narodowej, Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektu ustawy Karta Praw i Wolności oraz Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego. Przewodniczący komisji specjalnej do rozpatrzenia projektu ustawy konstytucyjnej o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą (tzw. Małej Konstytucji ).

W sierpniu 1992 Tadeusz Mazowiecki został wybrany Specjalnym Sprawozdawcą Komisji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych z przestrzegania praw człowieka na terenie byłej Jugosławii. W lipcu 1995 r. po upadku Srebrenicy, kolejnej strefy bezpieczeństwa w Bośni, Tadeusz Mazowiecki podał się do dymisji, nie mogąc „dalej uczestniczyć w pozornym tylko procesie obrony praw ludzkich”.

W Sejmie II kadencji poseł z regionu poznańskiego (wybory 19 września 1993 r.). Członek sejmowej Komisji Obrony Narodowej, Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego oraz komisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw konstytucyjnych o zmianie ustawy konstytucyjnej o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

We Sejmie III kadencji poseł z regionu krakowskiego (wybory we wrześniu 1997 r.). W Sejmie przewodniczył sejmowej Komisji Integracji Europejskiej i uczestniczył w pracach Komisji Spraw Zagranicznych. Przewodniczył delegacji Sejmu i Senatu do Parlamentarnej Komisji Wspólnej Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej i zarazem był współprzewodniczącym tej komisji.

We latach 2003-2009 Tadeusz Mazowiecki był członkiem Rady Zarządzającej Funduszu Powierniczego na rzecz ofiar przestępstw podlegających jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze.

Tadeusz Mazowiecki został doktorem honoris causa Uniwersytetów: w Leuven, Genui, Giessen, Poitiers, Exeter, Uniwersytetu Warszawskiego, Akademii Ekonomicznej w Katowicach oraz Uniwersytetu w Tuzli. Odznaczony m.in. Orderem Orła Białego (1995), Złotym Orderem Herbu Bośni (1996), Orderem Legii Honorowej (1997), Krzyżem Średnim z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (1998).

Autor wielu artykułów, esejów oraz książek: „Rozdroża i wartości”, „Powrót do najprostszych pytań”, „Internowanie”, „Druga twarz Europy” oraz współautorem: „Chrześcijanie wobec praw człowieka” i „Ludzie Lasek”. Laureat wielu nagród krajowych i międzynarodowych, między innymi: Literackiej Nagrody im. Andrzeja Struga (1980) oraz nagrody za Szczególne Zasługi dla Rozwoju Stosunków Polsko-Niemieckich za rok 1993.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniem z dnia 8 października 2010 roku powołał Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko Doradcy Prezydenta RP.

Tadeusz Mazowiecki zmarł nad ranem, 28 października 2013 r. Został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu w Laskach (Izabelin) k. Warszawy.

 

Tekst za Kancelarią Prezydenta RP / www.prezydent.pl

 

Powrót do spisu treści